مؤلف مجهول ( مترجم : عبد اللطيف طسوجى تبريزى )
مقدمه 12
هزار و يك شب ( الف ليلة وليلة ) ( فارسى )
2 - تاريخ كتاب آنچه از نوشتجات و آثار قديمه و تتبعات علماء شرقشناس فرنگستان مستفاد مىشود ، اينست كه در آغاز ، كتاب الف ليله قبل از دورهء سلاطين فرس قديم ( هخامنشى ) در هندوستان بظهور رسيده . بعدها در عهدى كه ظاهرا قبل از اسكندر است ، بايران آمده و بلغت فارسى قديم ترجمه گرديد و بهزار افسانه ناميده شد . سپس در قرن سوم هجرى هنگامى كه در بغداد ، كتب علمى و ادبى از السنهء مختلفه به عربى ترجمه و نقل ميشد ، اين كتاب نيز كسوت عربى پوشيد و دير زمانى در بغداد در دست اهل فضل و ادب دست بدست ميگشت و از آثار ادبى عرب ، هم از عهد بداوت و هم در زمان حضارت ، حكايات و قصصى بر آن افزوده شد . تا اينكه در قرن چهارم بعد از المتوكل عباسى كه اهل علم و دانش از بغداد ، كتب و فضائل و علوم را باصقاع ممالك اسلامى حمل مينمودند ، اين كتاب نيز منتقل بمصر شد و در قاهره بدست قصه سرايان و نقّالان افتاد . در عهد سلاطين مماليك مصرى ، حكايت سرايان مصر بر آن كتاب ، افسانههاى بسيار كه بعضى از بافتههاى مصر و بعضى از مآخذ يهود بود ، افزودند . عاقبت الامر در قرن دهم هجرى ( شانزدهم مسيحى ) كتاب مذكور جمعآورى و تدوين يافت و به صورت الف ليلة و ليله كنونى درآمده ، در قرن هجدهم ، اولين ترجمهء فرانسوى آن بدست آنطوان گلان انجام گرفت و باروپا معرفى شد . اثبات اين سير تاريخى يا بوسيلهء تتبعاتى است كه در مكتب قديمهء تاريخ به عمل آمده يا بواسطهء تحقيقاتى است كه در متن كتاب و نسبت به حكايات موجوده نمودهاند . امّا پيدايش كتاب در هندوستان از آنجا معلوم مىشود كه : اولا - در حكايات قديم هندوستان ، حكاياتى وجود دارد كه از حيث